يکي از مهمترين شاخه ها در صنايعي همچون پوشاک و نساجي که نقل محافل کاري فعالان مي باشد ، پارچه و مشتقات آن مي باشد . اين موضوع به دليل گستردگي دامنه از اهميت بالايي برخوردار است . به همين منظور سعي کرده ايم تا با گردآوري مطالب مربوطه و دسته بندي آن اين مبحث را مورد تحليل قرار داده و از تجربيات و نقطه نظرات مخاطبان عزيز بهره مند شويم . همچنين براي دسترسي آسان به مطالب تخصصي تر روچي در زمينه پارچه لينک هاي مربوطه را گرد آوري کرديم و در ادامه قرار داده ايم .

با نگاهي کوتاه بر سير توليد پارچه مي توان پي برد که اين صنعت داراي فنون و اصول سختي مي باشد . تصوير زير نشان دهنده فرآيند توليدات پارچه در صنعت پوشاک مي باشد.


دسته بندي ها و انواع
به طور کلي پارچه را با مقياس هاي جنس الياف و نوع بافت مورد بررسي قرار داده و دسته بندي مي کنند که هر کدام از اين موارد، کاربرد و خصوصيت پارچه را معين مي سازد . در درجه هاي بعد طرح پارچه ، رنگرزي ، تکميل و شاخص هاي ديگر نيز مورد بررسي قرار ميگيرند ولي در اکثر مواقع، تلفيق دو شاخص اول(جنس الياف و نوع بافت) است که ماهيت اصلي پارچه تشکيل مي دهد . (در نتيجه داشتن دانش نسبي و آگاهي نسبت به اين دو مورد براي توليد کنندگاني که با پارچه سرو کار دارند امري ضروري مي باشد. )

در تصوير زير نماي کلي از جنس الياف و نوع بافت نشان داده شده است. (الياف معدني نيز جزيي از دسته ها مي باشد که به دليل کاربرد کم درج نکرده ايم)

دانستني و راهنماي پارچه

جنس الياف و نخ در پارچه
جنس الياف شامل دسته هاي گياهي ، مصنوعي ، سلولوزي ( بازيافته) ، حيواني و معدني مي باشند که در مواقعي از ترکيب آنها استفاده مي گردد ( تعادل در خصوصيات و قيمت ) به عنوان مثال پلي استر ويسکوز ، پلي استر پنبه ، آکريل پنبه و … از اين نوع ترکيبات هستند . شايان ذکر است که اين ترکيب ها هم مي تواند در نخ ايجاد گردد و هم در هنگام بافت با يکديگر مخلوط شوند .

دليل استفاده از الياف ترکيبي
هر نوع از الياف داراي خصوصيات و معايبي مي باشند . به عنوان مثال پنبه مقاومت بالاتري نسب به گوله شدن دارد ،و نفوذپذيري خوبي نسبت به هوا و آب دارد ، همچنين داراي لطافت بسيار خوبي نيز مي باشد ولي در عين حال در زمينه آب رفت ، استحکام ، چروک شدن و دفورمه شدن نمره قابل قبولي ندارد . يا ويسکوز با وجود قيمت مناسب تر و خصوصيات مثبت فراوان ، از استحکام بسيار پاييني بهره مي برد به همين دليل به تنهايي مورد استفاده قرار نميگيرد. در نقطه ي مقابل ، پلي استر با وجود معايب فراوان همچون نفوذ پذيري پايين و گولگي سطح لباس ، داراي نمره خوبي از لحاظ استحکام ، چروک پذيري ، قيمت و استفاده مکرر دارد.

ايجاد تعادل در قيمت ، خصوصيات و معايب پارچه از مهمترين دلايل استفاده از الياف ترکيبي مي باشد.

اسپان و فيلامنت
الياف داراي دو دسته اصلي اسپان و فيلامنت مي باشند . اسپان به نخ هايي گفته مي شود که از ليف هاي قطعه قطعه شده تشکيل مي شوند و نخ هايي با الياف يکسره ، فيلامنت ناميده مي شود . به عنوان مثال نخ هاي ابريشم يا لاکرا فيلامنت محسوب مي گردند . معمولا فيلامنت ها براي توليدات خاص تر مورد استفاده قرار مي گيرند (مانند لباس ورزشي ) و يا در بافت با الياف اسپان ترکيب و بافت مي شوند .

فيلامنت و اسپان

لاکرا و پارچه هاي لاکرا کش
لاکرا نوعي فيلامنت (الياف يکسره ) محسوب گشته که داراي حالت الاستيکي ( کششي ) مي باشد و براي ايجاد حالت کشساني در پارچه ، همراه با ديگر نخ ها بافت مي گردد.

نخ هاي ويسکوز (خالص) به دليل استحکام پايين با لاکرا بافت مي گردند.
برخي از پارچه ها به صورت يک درميان بافته مي شوند که بدون لاکرا ، حالت کشساني دارند.


مرسريزه چيست؟
پارچه هاي پنبه اي به غير از خصوصيات مثبت ، داراي معايبي نيز مي باشند . آبرفت زياد ، دفورمه شدن ، کج شدن بافت در يکرو و … از اين معايب محسوب مي گردد. يکي از راه حل هاي رفع آنها انجام عمليات مرسرايز روي نخ مي باشد. اين عمليات که با کشيدن الياف و اضافه نمودن سود (براي تثبيت) همراه است باعث تثبيت و استحکام بيشتر در پارچه مي گردد و و سطح پارچه را سيقلي تر نمايان مي سازد . (مقطع الياف پنبه حالت تو رفته و کج دارند و با کشيده شدن ليف ، به دايره بيشتر نزديک مي شوند . تصاوير زير نشان دهنده ي تفاوت قبل و بعد مرسرازينگ مي باشند.)

مرسريزه


نوع بافت در پارچه ها
بافت پارچه ها به سه دسته ي تاروپودي ، حلقوي و بي بافت تقسيم مي گردد . که هر کدام از اين دسته ها نيز داراي شاخه هاي متعددي مي باشند . در تصوير زير بافت تاري پودي و دو نوع از بافت حلقوي را به نمايش در آورده ايم.

بافت تاروپودي(weaving):
پارچه هاي تار و پودي، بدون گره و با روي هم قرار گرفتن تار و پود بافته مي شوند. اين نوع از بافت داراي سه دسته پايه اي هستند که شامل بافت تافته ( ساده ) بافت سرجه (جناغي) و ساتن مي باشند و هر کدام مشتقات متعددي دارند . تصوير زير نشان دهنده ي فرم کلي اين سه نوع بافت مي باشد.

بافت حلقوي (knitting):
اين نوع از بافت ، متشکل از دو دسته ي حلقوي تاري و حلقوي پودي هستند که در صنعت پوشاک بسيار مورد استفاده قرار مي گيرند.

حلقوي تاري : اين نوع بافت داراي بافت مستحکم تري مي باشد و به نسبت حلقوي پودي انعطاف پذيري کمتري دارد . موارد استفاده ي آن را مي توان در لباس هاي ورزشي ، پارچه هاي توري يا بدنه برخي از کفش ها مشاهده نمود .

حلقوي پودي: با ماشين هاي بافندگي تخت باف و گردباف بافته مي شوند که گاها تريکو يا کشباف نيز ناميده مي شوند . يکرو (jersey) دورو (interlock) ريب (rib) جودون (pique) ، دورس (terry) و … از اين نوع پارچه ها محسوب مي گردند. در تصوير زير تفاوت پشت و رو و نحوه تشخيص جهت پارچه هاي حلقوي پودي نشان داده شده .